Η εκδικητική πορνογραφία, άλλως revenge porn όπως είναι διαδεδομένο το εν λόγω έγκλημα παγκοσμίως, αποτελεί ένα ιδιαιτέρως βαρύ αδίκημα, το οποίο φέρει σημαντική ηθική απαξία. Πρόκειται συγκεκριμένα για τη δημοσιοποίηση ή κοινοποίηση φωτογραφιών ή βίντεο με σεξουαλικό περιεχόμενο σε τρίτα πρόσωπα ή στο διαδίκτυο, χωρίς τη συναίνεση του απεικονιζόμενου προσώπου, μέσω της οποίας συνήθως σκοπείται η ταπείνωση, η εκδίκηση, η ψυχολογική εξόντωση του θύματος ή ακόμη και η απόσπαση παρανόμου περιουσιακού οφέλους εκ μέρους του δράστη ή των δραστών.

Πρόκειται για ένα αδίκημα το οποίο εμφανίζεται σε όλα σχεδόν τα κράτη του δυτικού κόσμου και στη διάδοσή του έχει συντελέσει καθοριστικά η ψηφιοποίηση της εποχής και η διατηρούμενη σε πολλές κοινωνίες πατριαρχική και εξουσιαστική νοοτροπία, η οποία θέλει λανθασμένα τη γυναίκα-θύμα (συνήθως) να εκτίθεται και να στιγματίζεται σε περιπτώσεις διαρροής τέτοιου είδους υλικού.

Από νομικής πλευράς, είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι το εν λόγω αδίκημα μόλις πρόσφατα – και συγκεκριμένα από το έτος 2022 – ποινικοποιήθηκε ρητώς στην ελληνική έννομη τάξη και εισήχθη με τη μορφή αυτοτελούς ποινικού αδικήματος στον Ποινικό Κώδικα και δη στο άρθρο 346 αυτού.

Στο άρθρο 346 του Ποινικού Κώδικα τυποποιούνται τόσο οι πλημμεληματικές όσο και οι κακουργηματικές παραλλαγές του ως άνω εγκλήματος, το οποίο στη βασική του μορφή (η οποία τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον τριών ετών και χρηματική ποινή) πραγματώνεται όταν:
«Κάποιος χωρίς δικαίωμα κοινολογεί σε τρίτο πρόσωπο ή αναρτά σε κοινή θέα, πραγματική, αλλοιωμένη ή σχεδιασμένη εικόνα ή κάθε είδους οπτικό ή οπτικοακουστικό υλικό, στην οποία αποτυπώνεται μη δημόσια πράξη άλλου που αφορά στη γενετήσια ζωή του, και η οποία τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον τριών ετών και χρηματική ποινή.»

Είναι σημαντικό να γίνει αντιληπτό ότι το συγκεκριμένο αδίκημα αφορά τη χωρίς δικαίωμα κοινολόγηση, διαμοιρασμό ή ανάρτηση πορνογραφικού υλικού του εικονιζόμενου προσώπου, χωρίς έτσι να επιδρά στην πλήρωση της ειδικής υπόστασης του εγκλήματος η συναινετική βιντεοσκόπηση ή η συναινετική αποτύπωση του υλικού στον οπτικοακουστικό φορέα. Τούτο σημαίνει ότι, ακόμη κι αν το εικονιζόμενο πρόσωπο είχε συμφωνήσει, για παράδειγμα, σχετικά με τη βιντεοσκόπηση της πράξης γενετήσιας ζωής, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν συντρέχει περίπτωση εκδικητικής πορνογραφίας, καθώς το έγκλημα αυτό στοιχειοθετείται όταν δεν υπάρχει συναίνεση αναφορικά με την κοινολόγηση – κοινοποίηση σε τρίτα πρόσωπα και την αναπαραγωγή του υλικού αυτού.

Προστατευόμενο έννομο αγαθό στην προκείμενη περίπτωση είναι η γενετήσια αξιοπρέπεια του παθόντος, καθώς και το δικαίωμα στην πληροφοριακή του αυτοδιάθεση. Ωστόσο, για την κατάφαση της αξιόποινης πράξης απαιτείται να μπορεί το θύμα να ταυτοποιηθεί στο επίδικο υλικό είτε άμεσα (π.χ. ξεκάθαρη απεικόνιση) είτε ακόμη και συμπερασματικά, βάσει των ιδιαίτερων κάθε φορά συνθηκών, στοιχείων και χαρακτηριστικών του υπό εξέταση προσώπου.

Σημειώνεται επίσης ότι στο ίδιο άρθρο του Ποινικού Κώδικα (άρθρο 346 ΠΚ), και συγκεκριμένα στην παράγραφο 2, τιμωρείται με φυλάκιση έως ενός έτους η απειλή τέλεσης πράξης εκδικητικής πορνογραφίας, ενώ στο δεύτερο εδάφιο της ίδιας παραγράφου τυποποιείται ως επιβαρυντική περίσταση η περίπτωση κατά την οποία η ως άνω απειλή στοχεύει στον εξαναγκασμό του θύματος σε πράξη, παράλειψη ή ανοχή για την οποία αυτό δεν έχει υποχρέωση.

Περαιτέρω, στην τρίτη παράγραφο του ιδίου άρθρου απαριθμούνται οι περιστάσεις εκείνες που, όταν συντρέχουν, μετατρέπουν το βασικό αδίκημα της παραγράφου 1 σε κακουργηματική παραλλαγή, επιφυλάσσοντας για τον δράστη κάθειρξη έως οκτώ (8) έτη και χρηματική ποινή. Οι περιστάσεις αυτές είναι οι εξής:
α) Όταν το βασικό αδίκημα τελείται με ανάρτηση στο διαδίκτυο ή στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με αόριστο αριθμό αποδεκτών.
β) Όταν τελείται από ενήλικο και αφορά σε ανήλικο.
γ) Όταν τελείται σε βάρος νυν ή πρώην συζύγου ή συντρόφου του υπαίτιου ή σε βάρος προσώπου που συνοικεί με αυτόν ή έχει μαζί του σχέση εργασίας ή υπηρεσίας ή βρίσκεται υπό την επιμέλεια ή την προστασία του ή δεν μπορεί να υπερασπιστεί τον εαυτό του.
δ) Όταν τελείται με σκοπό να προσπορίσει ο υπαίτιος στον εαυτό του ή σε άλλον παράνομο περιουσιακό όφελος.

Επισημαίνεται ότι, κατά τα οριζόμενα στην παράγραφο 4 του ιδίου άρθρου, αν η πράξη της παραγράφου 1 είχε ως αποτέλεσμα την απόπειρα αυτοκτονίας του παθόντος, τότε ο δράστης τιμωρείται με κάθειρξη από πέντε (5) έως είκοσι (20) έτη και χρηματική ποινή, ενώ στην περίπτωση που είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο του παθόντος, ο δράστης τιμωρείται με κάθειρξη τουλάχιστον δέκα (10) ετών έως είκοσι (20) και χρηματική ποινή.

Αξίζει τέλος να αναφερθεί ότι η δίωξη για το εν λόγω αδίκημα ασκείται αυτεπαγγέλτως, χωρίς να είναι απαραίτητη η υποβολή έγκλησης εκ μέρους του παθόντος. Επίσης, είναι σημαντικό για τα θύματα να γνωρίζουν ότι, πέραν των ποινικών κυρώσεων που επιφυλάσσονται για τους δράστες, μπορούν να κινηθούν εναντίον τους και με αστική αγωγή αποζημίωσης για ηθική βλάβη.

Ιωάννα Καπελλάκη – Σεπτέμβριος 2025